หินปูนในหูหลุด vs น้ำในหูไม่เท่ากัน ต่างกันยังไง?
หลายคนสับสน 2 อาการนี้มาก เพราะ “เวียนหัวเหมือนกัน” แต่จริง ๆ คนละระบบเลย
🔹 หินปูนในหูหลุด (BPPV)
● เกิดจาก ผลึกแคลเซียม (otoconia) หลุด ในหูชั้นใน
● เวียนหัวแบบ “บ้านหมุน” ชัดเจน
● เป็นเฉพาะตอนเปลี่ยนท่า เช่น ลุก นอน พลิกตัว
● เป็นช่วงสั้น ๆ (วินาที–นาที)
🔹 น้ำในหูไม่เท่ากัน (Meniere’s disease)
● เกิดจาก ความดันของของเหลวในหูผิดปกติ
● เวียนหัวนาน (20 นาที – หลายชั่วโมง)
● มักมีอาการร่วม:
● หูอื้อ
● ได้ยินลดลง
● มีเสียงวิ้งในหู (tinnitus)
(ภาพเปรียบเทียบ ความต่างระหว่าง
BPPV = เวียนตามท่า / เป็นแป๊บเดียว และ Meniere = เวียนนาน + มีอาการหูร่วม)
5 อาการเตือน “หินปูนในหูหลุด”
1. เวียนหัว “เฉพาะตอนเปลี่ยนท่า”
อาการจะมาแบบชัดมาก เช่น
● ลุกจากเตียงแล้วหมุนทันที
● พลิกตัวแล้วรู้สึกโลกเอียง
● เงยหน้า/ก้มหน้าแล้วเวียน
รายละเอียดเชิงลึก :
● มักเกิดภายใน 1–5 วินาทีหลังขยับ
● อยู่ประมาณ 10–60 วินาทีแล้วดีขึ้น
ถ้าลองทำท่าเดิม → เป็นซ้ำ
จุดสำคัญในการวินิจฉัย BPPV คือการตรวจด้วยท่ากระตุ้นอาการเวียนศีรษะ เช่น Dix–Hallpike Test เพื่อยืนยันความผิดปกติของหินปูนในหูชั้นในโดยเฉพาะ
2. บ้านหมุน (Vertigo) ไม่ใช่แค่มึน
ผู้ป่วยจะอธิบายว่า :
● ห้องหมุน
● เตียงหมุน
● เหมือนตัวเองกำลังเอียง
ต่างจาก “หน้ามืด” หรือ “มึนหัว” เพราะเป็นการรับรู้การเคลื่อนไหวผิดปกติจริง
BPPV เกิดจากความผิดปกติใน Semicircular Canal ของหูชั้นใน ทำให้ส่งสัญญาณการทรงตัวผิดปกติไปยังสมอง จึงเกิดอาการเวียนศีรษะบ้านหมุนเมื่อเปลี่ยนท่าทาง
3. คลื่นไส้ อาเจียน ตามมา
อาการร่วมที่พบบ่อย:
● คลื่นไส้ทันทีที่เวียน
● อาเจียน (บางราย)
● เหงื่อออก ใจสั่นเล็กน้อย
เหตุผล: สมองได้รับข้อมูล “ภาพ vs การทรงตัว” ไม่ตรงกัน → คล้าย motion sickness
4. เสียการทรงตัว / เดินเซ
แม้จะไม่ได้เวียนตลอดเวลา แต่หลายคนจะรู้สึก :
● เดินไม่มั่นใจ
● โคลงเคลง
● ต้องจับราว
สำคัญมากในผู้สูงอายุ เพราะเพิ่มความเสี่ยง “ล้ม” โดยตรง
5. เป็น ๆ หาย ๆ แต่กลับมาอีก
ลักษณะเฉพาะ :
● ดีขึ้นเองได้
● แต่กลับมาเป็นซ้ำในช่วงสัปดาห์/เดือน
● มักเป็นข้างเดิม
จึงทำให้หลายคนคิดว่า “เดี๋ยวก็หายเอง” แล้วปล่อยไว้
การจัดหินปูนกลับตำแหน่ง (Repositioning Maneuvers) คืออะไร?
เป็นเทคนิคทางกายภาพบำบัดที่ออกแบบมาเพื่อ พาผลึกหินปูน (otoconia) ที่หลุด → กลับไปยังตำแหน่งเดิมในหูชั้นใน
หลักการคือ :
● ใช้ “แรงโน้มถ่วง + การเปลี่ยนท่าศีรษะ”
● ควบคุมทิศทางการเคลื่อนของหินปูนอย่างเป็นลำดับ
การรักษา BPPV ไม่ใช่แค่การขยับศีรษะแบบทั่วไป แต่เป็น “sequence การเคลื่อนไหวเฉพาะทาง” เพื่อพาหินปูนกลับสู่ตำแหน่งที่ถูกต้องในหูชั้นใน ลดการส่งสัญญาณผิดปกติไปยังสมอง
1. Epley Maneuver คืออะไร?
เป็นท่าที่ใช้บ่อยที่สุดในการรักษา BPPV โดยเฉพาะกรณีที่เกิดใน Posterior Semicircular Canal (หลอดกึ่งวงกลมด้านหลัง คืออวัยวะส่วนหนึ่งในหูชั้นในที่ทำหน้าที่รับรู้ความรู้สึกการหมุนและการเอียงของศีรษะ) ซึ่งอาการที่เกิดจากท่อส่วนนี้พบบ่อยสุด
วิธีการโดยสรุป:
● ให้ผู้ป่วยนอนและหมุนศีรษะตามลำดับที่กำหนด
● ค้างแต่ละท่าประมาณ 30–60 วินาที
● ทำต่อเนื่องเป็น step เพื่อให้หินปูนไหลกลับ
👉 ลักษณะจะเหมือน “หมุนศีรษะเป็นสเต็ปบนเตียง”
ข้อดีของ Epley Maneuver
● เป็นมาตรฐานสากล ใช้ทั่วโลก
● งานวิจัยรองรับจำนวนมาก
● อัตราการหายสูง (ประมาณ 70–90%)
● เห็นผลเร็ว บางรายดีขึ้นตั้งแต่ครั้งแรก
📌 เหมาะกับ:
● ผู้ป่วย BPPV ส่วนใหญ่
● อาการเวียนหัวจาก Posterior Canal
2. Semont Maneuver คืออะไร?
เป็นอีกเทคนิคหนึ่งที่ใช้ “การเคลื่อนไหวเร็วและต่อเนื่อง” เพื่อช่วย “สะบัด” หินปูนให้หลุดออกจากตำแหน่งที่ผิด
วิธีการโดยสรุป :
● ผู้ป่วยจะถูกพา “เอนตัวเร็ว” จากด้านหนึ่ง → ไปอีกด้านหนึ่ง
● เป็นการเคลื่อนไหวแบบฉับพลัน (rapid movement)
👉 ต่างจาก Epley Maneuver ที่ค่อย ๆ ทำ ส่วน Semont Maneuver จะ “เร็วและแรงกว่า”
ข้อดีของ Semont Maneuver
● ใช้ได้ในกรณีที่ Epley Maneuver ไม่ได้ผล
● เหมาะกับหินปูนที่เกาะแน่น (Cupulolithiasis)
● ใช้เวลาไม่นาน
📌 แต่ :
● อาจทำให้เวียนหัวมากระหว่างทำ
● ต้องทำโดยผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น
แล้วเลือกใช้ท่าไหน ?
ขึ้นอยู่กับ :
● ตำแหน่งของหินปูน
● ประเภทของ BPPV
● การประเมินของนักกายภาพ/แพทย์
การรักษา โรค BPPV (Benign Paroxysmal Positional Vertigo) ไม่ใช่ทุกคนใช้ท่าเดียวกัน
สำคัญมาก: ทำเองได้ไหม ?
ในอินเทอร์เน็ตอาจมีสอนทำเอง แต่ในทางคลินิกแนะนำว่า
❌ ไม่ควรทำเองโดยไม่มีการวินิจฉัย เพราะ :
● อาจวินิจฉัยผิด (ไม่ใช่ BPPV)
● ทำผิดท่า → ไม่หาย หรืออาการแย่ลง
● หินปูนอาจย้ายไป canal อื่น
✔️ ควรให้ :
● นักกายภาพบำบัด
● หรือแพทย์ที่ผ่านการฝึก vestibular rehab เป็นผู้ประเมินและทำการรักษา
เวียนหัวแบบไหน ไม่ควรมองข้าม ?
อาการเวียนหัว โดยเฉพาะแบบ
● เวียนตอนเปลี่ยนท่า
● บ้านหมุนชัดเจน
● เป็น ๆ หาย ๆ
อาจไม่ใช่แค่ความเหนื่อยล้าทั่วไป แต่อาจเป็นสัญญาณของ “หินปูนในหูหลุด (BPPV)” ที่เกิดจากความผิดปกติของระบบทรงตัวในหูชั้นใน ซึ่งสามารถ “รักษาให้ดีขึ้นได้” หากได้รับการประเมินและดูแลอย่างถูกต้องตั้งแต่ต้น
การดูแลที่เหมาะสม สำคัญกว่าที่คิด
ปัจจุบัน การรักษา BPPV ไม่ได้อาศัยแค่ยา หรือการพักผ่อน แต่มีแนวทางทางกายภาพบำบัดเฉพาะทาง ที่ช่วย “จัดหินปูนกลับตำแหน่ง” และ “ฟื้นฟูระบบทรงตัว”
โดยจำเป็นต้องทำโดยผู้เชี่ยวชาญ เพื่อให้การรักษาได้ผล และลดโอกาสเป็นซ้ำ
ที่ธนภัทรคลินิก เรามีการดูแลด้านระบบทรงตัวโดยเฉพาะ
ภายใต้บริการ Balance Care ที่ออกแบบมาเพื่อดูแลผู้ที่มีอาการเวียนหัวและเสียการทรงตัวโดยตรง
🔹 CrystalFix Therapy
โปรแกรมปรับหินปูนในหู (BPPV) ด้วยเทคนิคการจัดตำแหน่งเฉพาะทาง เพื่อช่วยลดอาการเวียนหัว บ้านหมุน อย่างตรงจุด
🔹 Balance Reset Rehab
สำหรับผู้ที่ยังมีอาการโคลงเคลง หรือทรงตัวได้ไม่ดี ช่วยฟื้นฟูระบบการทรงตัว ให้กลับมาใช้ชีวิตได้มั่นคงมากขึ้น
ก่อนจะสายเกินไป…
“เวียนหัว” อาจดูเป็นเรื่องเล็ก แต่ถ้าปล่อยไว้ อาจนำไปสู่
● การล้ม
● อุบัติเหตุ
● หรือคุณภาพชีวิตที่แย่ลงโดยไม่รู้ตัว
อย่ารอให้เป็นหนัก จนกระทบการใช้ชีวิตประจำวัน เพราะการดูแลตั้งแต่วันนี้ อาจช่วยให้คุณกลับมาใช้ชีวิตได้ “มั่นคง” และ “มั่นใจ” มากขึ้นในทุกวัน